Tavla Tarihi

Roma imparatoru Cladius Tavla hakkında bir kitap yazmıştı. Tavlanının icatından sonra, kendisi hakkında ilk yazılan kitaplardan bir tanesi olacaktı. İsmi saxonlardan gelen game kelimesi ile oluşturulmuş ve dama pulları ile oynanmaktaydı. Daha sonra avrupa da oynanmaya başlanan Tavla, restaurantlarda, kaldırımlardaki masalarda, hastanelerin hemşire ve doktor odalarında ve okul masalarında oynanmaya başlandı. Hızla yayılan oyun kısa zamanda tüm dünyayı sardı.

Amerika Birleşik Devletlerinde de oynanmaya başlanan oyun, bir çok şirketin ve club işletmecilerininde ilgisini çekti. Bundan yaklaşık 1 asır önce amerika da klübler aracılığıyla insanlar eğleniyor ve sosyal bir ortam sağlanmış olunuyordu. Bu klüplerde o dönemin popüler oyunları oynanıyor ve bunların arasında en popüler olanıda Tavla idi.

Bookmark It

Hide Sites

Mezopotamya dünya üzerinde ki ilk yerleşim yerlerinden biri olması sebebiyle yıllar boyu 10 larca kavim ve milletin bu coğrafyaya yerleşmesine ve bununla birlikte hükmetme mücadelelerine sahne olmuştur. Coğrafya da ki kavim farklılığının fazla olması sebebiyle ekonomik ve siyasi iktidar standardize edilememesine rağmen, bilim ve keşif açısından büyük ilerlemeler kaydedilmiştir.

Bundan 5000 yıl önce Mezopotamya Uruk bölgesinde ilk tavla benzeri oyun keşfedilmiştir. Bundan sonra mısırlılar Sennet adındaki oyunu keşfettiler. Sennet tavlaya çok benzer bir oyundu.

Bookmark It

Hide Sites

Tavla tarihi boyunca aristokrasi ve liderler ile ilişkilendirilmiştir. Yapılan arkeolojik kazılarda bulunan kalıntı ve edebi yazınlar içerisinde tavla ya dair bir çok ibare bulunmuştur. Bu kalıntılar Pers imparatorluğu ( İran ), Yunanistan, Roma ve Uzak doğuda bulunmuştur.

Bu yapıların Milattan Önce 3000 ve 1788 yıllarına ait olduğu saptanmıştır.

Bookmark It

Hide Sites

16. yy da Elizabeth kuralları ve kilise tüzüğü masa oyunlarını yasakladı,fakat 18. yydan itibaren tavla İngiliz papazlar arasında popüler oldu. Edmund Hoyle 1743’te A Short Treatise on the Game of Back-Gammon ‘ı yayınladı; bu oyun için kuralların ve stratejilerin tanımlandığı ve vistin –bir iskambil oyunu- benzer metnine bağlanmış bir yayındır.

İngilizce de “backgammon” “back” ve Ortaçağ İngilizcesinde oyun veya oynamak anlamına gelen “gamen” den türetilmiştir. İlk kullanımı 1650 Oxford İngilizce sözlüğünde belgelenmiştir.

Tavladaki en son büyük gelişme katlama ( doubling ) küpün eklenmesidir. İlk olarak 1926 veya 1927 de Bwe York City de Lower East Side’taki oyun kulüpleri arasında ortaya atılmıştır. Küp sadece verilen pozisyona en iyi hareketi seçmek için değil aynı zamanda bu pozisyondan kazanma olasılığının tahmini ve tavlayı beklenen değere dönüştürmek için 20. ve 21. yy da oyunculara ihtiyacı vardı.

Bookmark It

Hide Sites

Herr Goeli, Codex Manesse’den 14. yy:

11. yüz yılda Shahnameh de, Pers şair Ferdowsi masa oyunu nardın –hintsümbülü- 6.yy. da keşfiyle Burzoe’yi onurlandırır. Burzoe ve bir Raja’nın karşılaşmasını tanımlar. Raja satrancı tanıtır, Burzoe de fildişi ve tik ağacından yapılmış zarıyla nard’ı gösterir.

jeux de tables modern tavlanın atası ilk olarak 11, yy da ortaya çıktı ve kumarbazların en gözde oyunu haline geldi. 1245 te XI Louis resmi alanlarda vatandaşların oyunu oynamasını yasaklayan bir kararname yayınladı.

Masa oyunları 12. yyda Almanyada oynanmaya başladı oradan da 13.yy da İzlanda’ya ulaştı. X Alfonso 1283’te tamamlanan el yazması Libro de los juegos da zar sayısıyla ve masa oyunlarıyla ilgili kuralları ve bunlara ek olarak da satrancın geniş kapsamlı tartışmasını tanımlamıştır. 17.yy da ; masa oyunları İsveç’e yayıldı. Gemi çalışanlarına ait ahşap tabla ve pullar –kontrolcüler- Vasa enkazı içinde bulundu.

Bookmark It

Hide Sites

Brädspel (”board game”) 1628 de batan savaş gemisi Vasa ‘dan yeniden saptandı.

Eski Mısır’da tavlaya benzeyen hareketlerin zarın atılmasıyla kontrol edildiği bir oyun vardı. Fakat, eski Mezopotamya’da oynan Ur’un kralıyet oyunu daha çok modern masa oyunlarının atası gibidir. Iran’daki “yanık şehir” (Burnt city) kazı çalışmalarında benzer bir oyunun MÖ 3000 yıllarında var olduğunu gösterdi. El yapımı 2 zar ve 60 puldan oluşan setin Ur’da bulunan tavla setlerinden 100-200 yıl daha eski olduğuna inanılıyor.

Eski Romalılar kayda değer ölçüde tavlaya benzer bir çok oyun oynuyorlardı. Ludus duodecim scriptorum (”oniki çizginin oyunu”) 12 noktası olan 3 oktan oluşan tahta kullandıkları ve parçaların 3 oka çapraz olarak zar hareketine göre oynatıldığı bir oyundur.

Oyunla ilgili kısa bir yazı mevcut. Tabula –“masa” veya “tahta” anlamında- Bizans imparatoru Zana’nın (MS 476-481) şiirlerinde belirtilen bir oyundur. Modern tavlaya benzerdi, oyunun amacı herkesin kontrolcüsünü yanına çekmekte birinci olmaktır. Oyuncular 3 zar atarlar ve kontrolcülerini tahtadaki 24 noktaya zıt yönlerde oynatırlar.

Bookmark It

Hide Sites