Tavla Tarihi

Bugün oynadığımız modern tavla oyununun temelleri ilk olarak 11. yüzyılda Fransada atıldı. Ancak 9. Louis tavlanın ülkede oynanılmasını yasakladı. 12. yy da almanyada oynanılmaya başlanan tavla o dönemlerde oyun tahtası adı ile anılıyordu.

Tavla, 13. yüzyılda Iceland olarak alınan kuzey ülkelerinde oynanmaya başlandı. O dönemlerde ticaret gemileri, uluslararası ticarette büyük yer tutuyordu.  Uzun yolculuklarda canları sıkılan gemi tayfası ve tüccarlar tavla oynuyorlardı. Bu şekilde gittikleri limanlarda kaldıkları süredede bu oyunu oynarken tavla tüm dünya üzerinde ki milletlere yayılarak oynanmaya başlandı.

Bookmark It

Hide Sites

Tavla tarihi boyunca aristokrasi ve liderler ile ilişkilendirilmiştir. Yapılan arkeolojik kazılarda bulunan kalıntı ve edebi yazınlar içerisinde tavla ya dair bir çok ibare bulunmuştur. Bu kalıntılar Pers imparatorluğu ( İran ), Yunanistan, Roma ve Uzak doğuda bulunmuştur.

Bu yapıların Milattan Önce 3000 ve 1788 yıllarına ait olduğu saptanmıştır.

Bookmark It

Hide Sites

Herr Goeli, Codex Manesse’den 14. yy:

11. yüz yılda Shahnameh de, Pers şair Ferdowsi masa oyunu nardın –hintsümbülü- 6.yy. da keşfiyle Burzoe’yi onurlandırır. Burzoe ve bir Raja’nın karşılaşmasını tanımlar. Raja satrancı tanıtır, Burzoe de fildişi ve tik ağacından yapılmış zarıyla nard’ı gösterir.

jeux de tables modern tavlanın atası ilk olarak 11, yy da ortaya çıktı ve kumarbazların en gözde oyunu haline geldi. 1245 te XI Louis resmi alanlarda vatandaşların oyunu oynamasını yasaklayan bir kararname yayınladı.

Masa oyunları 12. yyda Almanyada oynanmaya başladı oradan da 13.yy da İzlanda’ya ulaştı. X Alfonso 1283’te tamamlanan el yazması Libro de los juegos da zar sayısıyla ve masa oyunlarıyla ilgili kuralları ve bunlara ek olarak da satrancın geniş kapsamlı tartışmasını tanımlamıştır. 17.yy da ; masa oyunları İsveç’e yayıldı. Gemi çalışanlarına ait ahşap tabla ve pullar –kontrolcüler- Vasa enkazı içinde bulundu.

Bookmark It

Hide Sites

Brädspel (”board game”) 1628 de batan savaş gemisi Vasa ‘dan yeniden saptandı.

Eski Mısır’da tavlaya benzeyen hareketlerin zarın atılmasıyla kontrol edildiği bir oyun vardı. Fakat, eski Mezopotamya’da oynan Ur’un kralıyet oyunu daha çok modern masa oyunlarının atası gibidir. Iran’daki “yanık şehir” (Burnt city) kazı çalışmalarında benzer bir oyunun MÖ 3000 yıllarında var olduğunu gösterdi. El yapımı 2 zar ve 60 puldan oluşan setin Ur’da bulunan tavla setlerinden 100-200 yıl daha eski olduğuna inanılıyor.

Eski Romalılar kayda değer ölçüde tavlaya benzer bir çok oyun oynuyorlardı. Ludus duodecim scriptorum (”oniki çizginin oyunu”) 12 noktası olan 3 oktan oluşan tahta kullandıkları ve parçaların 3 oka çapraz olarak zar hareketine göre oynatıldığı bir oyundur.

Oyunla ilgili kısa bir yazı mevcut. Tabula –“masa” veya “tahta” anlamında- Bizans imparatoru Zana’nın (MS 476-481) şiirlerinde belirtilen bir oyundur. Modern tavlaya benzerdi, oyunun amacı herkesin kontrolcüsünü yanına çekmekte birinci olmaktır. Oyuncular 3 zar atarlar ve kontrolcülerini tahtadaki 24 noktaya zıt yönlerde oynatırlar.

Bookmark It

Hide Sites