Tavla Tarihi

16. yy da Elizabeth kuralları ve kilise tüzüğü masa oyunlarını yasakladı,fakat 18. yydan itibaren tavla İngiliz papazlar arasında popüler oldu. Edmund Hoyle 1743’te A Short Treatise on the Game of Back-Gammon ‘ı yayınladı; bu oyun için kuralların ve stratejilerin tanımlandığı ve vistin –bir iskambil oyunu- benzer metnine bağlanmış bir yayındır.

İngilizce de “backgammon” “back” ve Ortaçağ İngilizcesinde oyun veya oynamak anlamına gelen “gamen” den türetilmiştir. İlk kullanımı 1650 Oxford İngilizce sözlüğünde belgelenmiştir.

Tavladaki en son büyük gelişme katlama ( doubling ) küpün eklenmesidir. İlk olarak 1926 veya 1927 de Bwe York City de Lower East Side’taki oyun kulüpleri arasında ortaya atılmıştır. Küp sadece verilen pozisyona en iyi hareketi seçmek için değil aynı zamanda bu pozisyondan kazanma olasılığının tahmini ve tavlayı beklenen değere dönüştürmek için 20. ve 21. yy da oyunculara ihtiyacı vardı.

Bookmark It

Hide Sites

Herr Goeli, Codex Manesse’den 14. yy:

11. yüz yılda Shahnameh de, Pers şair Ferdowsi masa oyunu nardın –hintsümbülü- 6.yy. da keşfiyle Burzoe’yi onurlandırır. Burzoe ve bir Raja’nın karşılaşmasını tanımlar. Raja satrancı tanıtır, Burzoe de fildişi ve tik ağacından yapılmış zarıyla nard’ı gösterir.

jeux de tables modern tavlanın atası ilk olarak 11, yy da ortaya çıktı ve kumarbazların en gözde oyunu haline geldi. 1245 te XI Louis resmi alanlarda vatandaşların oyunu oynamasını yasaklayan bir kararname yayınladı.

Masa oyunları 12. yyda Almanyada oynanmaya başladı oradan da 13.yy da İzlanda’ya ulaştı. X Alfonso 1283’te tamamlanan el yazması Libro de los juegos da zar sayısıyla ve masa oyunlarıyla ilgili kuralları ve bunlara ek olarak da satrancın geniş kapsamlı tartışmasını tanımlamıştır. 17.yy da ; masa oyunları İsveç’e yayıldı. Gemi çalışanlarına ait ahşap tabla ve pullar –kontrolcüler- Vasa enkazı içinde bulundu.

Bookmark It

Hide Sites

Brädspel (”board game”) 1628 de batan savaş gemisi Vasa ‘dan yeniden saptandı.

Eski Mısır’da tavlaya benzeyen hareketlerin zarın atılmasıyla kontrol edildiği bir oyun vardı. Fakat, eski Mezopotamya’da oynan Ur’un kralıyet oyunu daha çok modern masa oyunlarının atası gibidir. Iran’daki “yanık şehir” (Burnt city) kazı çalışmalarında benzer bir oyunun MÖ 3000 yıllarında var olduğunu gösterdi. El yapımı 2 zar ve 60 puldan oluşan setin Ur’da bulunan tavla setlerinden 100-200 yıl daha eski olduğuna inanılıyor.

Eski Romalılar kayda değer ölçüde tavlaya benzer bir çok oyun oynuyorlardı. Ludus duodecim scriptorum (”oniki çizginin oyunu”) 12 noktası olan 3 oktan oluşan tahta kullandıkları ve parçaların 3 oka çapraz olarak zar hareketine göre oynatıldığı bir oyundur.

Oyunla ilgili kısa bir yazı mevcut. Tabula –“masa” veya “tahta” anlamında- Bizans imparatoru Zana’nın (MS 476-481) şiirlerinde belirtilen bir oyundur. Modern tavlaya benzerdi, oyunun amacı herkesin kontrolcüsünü yanına çekmekte birinci olmaktır. Oyuncular 3 zar atarlar ve kontrolcülerini tahtadaki 24 noktaya zıt yönlerde oynatırlar.

Bookmark It

Hide Sites

Tavla, stratejisi ve özel yapısı ile inanılmaz bir oyundur. İçerisinde hayatla birebir bağdaşan öğeler bulunur. Bunları tek tek manalarıyla birlikte inceleyeceğiz.

Öncelikle tavla nasıl bir oyundur ?

Tavla nadir oynanan bazı çeşitleri haricinde, karşılıklı 2 kişi tarafından oynanır. Belli başlı ekipmanlar tavla oyununu oynamak için gereklidir. Bunlar şu şekildedir.

• Tavla Tahtası
• Pullar
• Bir çift zar

Bu ekipmanların yanında bir de özel turnuvalarda ve tavla federasyonlarının koyduğu ekipman kuralları buunur. Bu diğer özel ekipmanlar ise şu şekildedir.

• Zar atmak için fincan ve benzeri
• Katlama küpü

Bookmark It

Hide Sites